TÍNH NGƯỜI VÀ TÌNH NGƯỜI

Đọc thông tin và nhìn hình ảnh căn lều tạm nơi khu đầm của gia đình anh Vươn bị phá nát, điều đáng phỉ nhổ nhất là chúng nó đã ném bát hương, phá di ảnh của những người đã khuất. Chưa biết chúng nó ở đây đang núp bóng ông quan nào, băng đảng xã hội đen nào thì việc làm của chúng chắc chắn phải được bảo kê bằng tiền bạc, có khi mảnh đất hoặc cả đến tính mạng, nghĩa là phải có bàn tay che được trời mới cả gan thách thức với dư luận, đối đầu với luật pháp để làm cái việc vô nhân đạo, đáng phỉ nhổ mất hết tính người như thế. Loại người này phải bị nhổ toẹt vài bãi nước bọt vào mặt, lót lá chuối, cầm gậy mà hẩy chúng ra khỏi đời sống cộng đồng. Cách ly hoàn toàn như một loại dịch bệnh truyền nhiễm.


Thủ tướng, Chủ tịch nước, các Ban ngành nhà mình đọc và xem những hình ảnh này tâm trạng ra sao, phản ứng thế nào nhỉ, có phẫn nộ không ta, hay chỉ trầm ngâm một cái lắc đầu?????

Mình cố nuôi niềm tin, phải nói là một niềm tin rất mãnh liệt, việc oan sai này sẽ kết thúc trong một ngày gần đây nhất, kết thúc rất sớm và đẹp. 
Nghe ngóng về Tiên Lãng trong mình luôn dấy lên cảm xúc cầu mong cho gia đình anh Vươn tai qua nạn khỏi, vượt qua được cái giông tố đã bị giăng để lại bắt đầu mưu sinh, tiếp tục lấn biển, tiếp tục làm nên những kỳ tích, trước hết là nuôi sống bản thân và gia đình. Tương lai con các anh còn rộng mở hướng về phía trước, tuổi đời và sức khỏe không thể chờ đợi người theo thời gian. Vì thế, việc bình an trở về và cơ hội tiếp tục được sinh tồn nơi đã đổ nhiều máu và nước mắt là điều ai cũng mong muốn cho gia đình anh Vươn.
Thủ Tướng ơi! Ngài nói đi, niềm tin kỳ vọng ở Ngài, chúng dân phải đợi đến bao lâu nữa? Niềm tin ấy nó có đất sống mà vĩnh hẵng không? Thời gian có quay ngược bao giờ? chẳng may nhé, nói gở nhé, chúng nó – kẻ xấu ấy – những kẻ tán tận lương tâm ấy – mất nhân tính ấy, nay chúng nó phá lều, mai chúng nó tìm cách hại chị Thương, chị Hiền thì sao ạ? Còn ai để vác đơn đi tìm công lý? Có ai dám chắc chắn một cái gật đầu hy sinh bản thân mình bảo vệ người dưng không? Thế thì khác nào diệt vong cả?
Đồng Nọc Nạng năm xưa đẫm máu, đánh đổi bằng nhiều mạng người nằm xuống đồng máu, rồi chỉ trong khoảng 6 tháng thì kết án bằng một phiên tòa đầy tính nhân văn. Là phiên tòa thời Pháp thuộc mà nó lại chứa đựng đầy tính người và tình người, còn giờ đây, mọi sự so sánh là khập khiễng, nhưng nếu không có một phiên tòa công bằng, nhân ái tương tự như thế thì nhà nước ta cứ trượt dài và lẩn quẩn trong cái hố sâu của tham nhũng và lạm quyền.

LỜI CẢM ƠN THỦ TƯỚNG

Kính thưa Thủ Tướng,
Cháu chúc Thủ Tướng và gia đình sức khỏe và hạnh phúc.

Sau gần 10 ngày kể từ khi có những kết luận xác đáng của Thủ Tướng, cháu thấy ở khắp nơi nô nức sự phấn khởi, sự cảm kích, lòng cảm ơn, và cao hơn hết vẫn là niềm tin của nhân dân vào Đảng, vào Nhà nước, vào sự cầm trịch của Thủ Tướng.

Cháu hãnh diện và mừng vui thêm Thủ Tướng ạ, đất nước ta trải qua những cơn bĩ cực thời chiến tranh, những khủng hoảng kinh tế thời bình, những nỗi đau mất mát và chia ly rồi cũng đã nguôi ngoai, chỉ có niềm tin là luôn mãnh liệt, đứng vững qua bao thế kỷ để tin yêu vào một đất nước Việt Nam: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Biết là vô cùng lắm, chưa thể là một thể thống nhất cho xã hội an nhàn, thảnh thơi, đẹp đẽ và trong sạch như trong tiểu thuyết, trong những thước phim đẹp của thơ ca. Nhưng, dù vậy, cũng đủ để mỗi người có niềm tin mà biết ý thức hơn trong những việc làm của mình. Mỗi người là một sự tử tế sẽ làm cho xã hội trong sạch.

Cháu cảm ơn Thủ Tướng rất nhiều, rất nhiều, rất rất nhiều, Thủ Tướng ạ.

Các kết luận của Thủ Tướng trong vụ Tiên Lãng tuy chưa hoàn toàn thuyết phục nhưng đã ổn định được lòng dân, hợp với đạo lý và cán cân luật pháp. Đưa những cán bộ tham nhũng ra trước ánh sáng chịu án, trả lại sự công bằng cho sự thật, cho lẽ phải của những người dân lương thiện.

Đã là nô bộc của dân thì phải cúc cung tận tụy, và nhân dân cũng phải biết sống lương thiện. Thủ Tướng đã bồi đắp thêm niềm tin trong dân, những án lệ tham nhũng rồi sẽ từ từ bị mất rễ sống, nhân dân sẽ tận trung với Thủ Tướng cùng diệt trừ những hành vi tham nhũng, lộng quyền.

Rồi từ đây, Thủ Tướng sẽ bộn bề thêm công việc, khi từ vụ Tiên Lãng lại lộ diện dần nhiều vụ khác về đất đai ở khắp chốn. Không có một Tiên Lãng thứ hai với sự phản kháng mãnh liệt như của anh Vươn, người dân đã biết có chỗ để tin mà kêu cứu, biết kìm nén sự phản kháng đối đầu trong việc đi tìm công lý và chỉ khi Luật đất đai là phù hợp.

Từ một việc mà hiện ra nhiều việc tương tự, người dân ở các nơi khác đã kéo về Tiên Lãng để cảm thông, để chia sẻ và biết tìm con đường kêu oan cho lẽ phải, cháu cảm nhận Thủ Tướng cũng xót xa. Xót xa nhiều lắm chứ. Trách nhiệm được giao phó cho các cấp lãnh đạo dưới quyền Thủ Tướng, rồi đưa trách nhiệm về từng tỉnh, thành để rồi trách nhiệm gánh trên vai Thủ Tướng vẫn là nặng nề nhất.

Cháu chẳng biết nói gì ngoài lời cảm ơn sâu sắc. Cảm ơn Thủ Tướng đã hiểu được nỗi khốn cùng của lẽ phải khi bị dồn vào đường cùng và bế tắc.

BLOG NGUYỄN VĂN MINH:TỰ VẢ MỒM VÀ NÉM ĐÁ VÀO CHÍNH MÌNH

Mình cũng bức xúc không kém khi đọc qua bài viết từ blog Nguyễn Văn Minh: Đoàn Văn Vươn có nghèo khổ đến mức phải… quyên góp.

Việc quyên góp ủng hộ cho gia đình anh Vươn đều là do những người có tấm lòng hảo tâm tử tế nhìn sự việc cưỡng chế xảy ra với con mắt của người trong cuộc, sự đồng cảm chia sẻ lúc khó khăn của tất cả mọi người, bản thân gia đình anh Vươn không hề bày tỏ “ăn xin” mà phải giả nghèo, giả khổ như cách nghĩ của Nguyễn Văn Minh. Bạn không ủng hộ quyên góp thì cũng nên nhìn nhận sự việc của một người làm báo, biết thế nào là đúng là sai, đối với người làm báo chỉ một câu nói xuyên tạc cũng có thể khiến cho ai đó lâm vào cảnh bần cùng. Bạn có thể dửng dưng trước sự thiếu thốn của họ, có thể quay lưng bĩu môi nhưng không thể thiển cận đến mức vô liêm sỉ và mất tính nhân đạo.

Trang blog nhà bạn cũng có vài bài xác nhận việc làm của những quan tham Tiên Lãng là vi phạm pháp luật, thì đơn giản bạn cũng nhận ra việc anh Vươn phản kháng là có lý do và gia đình anh Vươn đã đau đớn thế nào khi chỉ vài ngày hoang tàn cả cơ ngơi đẫm máu và nước mắt gầy dựng nên. Những ngày cận Tết, trong cái lạnh giá rét buốt, chồng thì bị bắt, nhà cửa đổ nát, bàn thờ hương hỏa tổ tiên cũng mất, tất cả đồ dùng của gia đình, sách vở của con cái, tấm ảnh thờ… đều không còn nguyên vẹn, đến con chó con cũng ướt sũng lông bị bắt mất, con chó mẹ thoát thân chạy lạc đâu đó… thử hỏi nếu là bạn, bạn sẽ thế nào? Có gào lên thống thiết đòi sự công bằng, có ngửa tay nhận những đồng tiền cứu trợ?…

Đã có nhiều sự phân tích, nhiều sự chia sẻ đến nỗi đau này, mặc nhiên ai cũng hiểu và đồng lòng vì đó là tấm lòng tương thân tương ái, đùm bọc lẫn nhau trong hoạn nạn, những đôi tay rất nhân đạo cùng hướng về gia đình anh Vươn, anh Quý.

Có lẽ mình không cần nói gì thêm về hoàn cảnh của gia đình anh Vươn và những nỗi đau mất mát gia đình đã gánh chịu, cũng không cần phải nói rõ tại sao có rất nhiều người đồng lòng và tùy tâm ủng hộ nhiều như thế. Sự thật đã hiện ra rất rõ trong tâm mỗi người.

Chẳng có ai ngu muội đến mức lại không hiểu việc mình đang làm có ý nghĩa thế nào đối với bản thân, chỉ bản thân thôi chứ đừng nói đến sự ảnh hưởng cho xã hội.

Mình vào nhà blogger này, đọc qua những điểm mục chính, đọc cả đôi ba cái còm, đọc chi tiết những bài viết trong thư mục: Chân dung đen, Dọc đường làm báo… điều chỉ có thể thốt lên và lướt trên bàn phím, mẽ, vô liêm sỉ, vô nhân đạo.

Bologger tự giới thiệu thế này: Blog của Nguyễn Văn Minh – Phóng viên báo Quân đội nhân dân – Cơ quan của Quân uỷ Trung ương và Bộ Quốc phòng – Tiếng nói của lực lượng vũ trang và nhân dân Việt Nam. Là một phóng viên, một nhà báo quân đội nhân dân, đáng lý trên blog của mình, Nguyễn Văn Minh phải lột tả được những niềm vui làm báo, những bài viết đậm chất tính quân đội nhân dân, chứ có lẽ nào.

Trong Dọc đường làm báo, là 03 bài viết với 03 bút danh khác nhau, nhưng lời lẽ mình nghĩ chỉ là của Nguyễn Văn Minh. Trong mục Chân dung đen, là những lời lẽ kịch tính, chê bai, bôi nhọ những người có ảnh hưởng lớn bởi dự luận. Một sự ganh tỵ đầy hiềm khích.

Chưa kể cái giọng điệu trong sự phân tích “lề trái, lề phải”, cái cách dùng từ “bọn phản động” rất nặng nề, cách nói chung chung ba phải “rất phản động”. Những luận cứ không xác đáng và đủ sức thuyết phục khi mang danh tri thức có văn hóa của một người làm báo.

Những còm phản hồi trong hầu hết các bài viết đều có còm khai vị bóc tem của chủ blog. Trong số các còm, những còm ủng hộ, say mê đắm đuối để khích lệ, để sẻ chia và động viên trong những dòng viết của blogger này thì quá ít.

Tại sao đứng trong hàng ngũ quân nhân, là người viết báo, lại tồn tại con người này? Suy nghĩ méo mó, mất đạo đức cả trong cách nghĩ, chẳng khác nào đã tự vả vào mồm, tự ném đá vào chính mình.

VALENTINE: HOA HỒNG VÀ BÁNH MÌ

Mình thì có nhiều những kỷ niệm valentine với hoa hồng và bánh mì từ những ngày còn học Đại học. Chỉ những tấm bưu thiếp đơn sơ với những dòng chữ chân thành và những ly kem thật buốt nơi cổ họng vì… ăn tham. Lạ ở chỗ, cái ngày valentine đáng lý chỉ có những người đang yêu nhau, là của một chàng trai trao cho một cô gái hoặc ngược lại, đằng này trong khoảng thời gian cùng với K13.SB thì hình như chỉ có giỏi lắm cũng đến 1-2 sự lãng mạn của anh chàng ngẩn tò te nào đó với cánh phượng hồng, còn lại gọi là bạn bè chính thống đi viết tặng nhau những lời chúc rất chân thành cho một mùa valentine ngọt ngào và nồng nàn.

Cứ thế, năm tháng trôi qua mãi đến năm thứ ba, thứ tư và những ngày chuẩn bị ra trường mới thấy rõ hơn cái gọi là valentine – tình yêu 14-2, rồi rơi rụng dần chỉ những đứa con gái thân và thật sự quý nhau mới dùng cho nhau vẫn những cánh thiệp đơn sơ mộc mạc ấy và những ly kem vẫn lạnh buốt nơi cổ họng vì … tranh nhau ăn.

Và những cô nàng, những anh chàng đã biết đi riêng đón gió nồng nàn cùng 14-2. Chỉ một cành hồng, một góc trống nơi quán kem đối diện trường, trên chiếc xe đạp những đôi tình nhân đã hẹn hò. Một thưở valentine ý nghĩa với hoa hồng và bánh mỳ như thế mang cho mình những cảm xúc trở về tuổi hoa niên.

Cái thưở ban đầu dễ thương tròn trĩnh ấy có lẽ trong cuộc đời mỗi người khó có thể nào quên, dấu ấn đã như thể một mối tình đầu đẹp lung linh và trong sáng như ánh trăng rằm mùa thu.

Năm tháng qua đi, mình vẫn khúc khích cười mỗi khi rảnh rỗi lại lần giở những tấm bưu thiếp.

Rồi mình cũng lên xe hoa, bước vào thế giới của gia đình, bánh mì và hoa hồng mình đón nhận mỗi mùa valentine đều có sự khác nhau, gia vị mỗi lúc được tăng theo sự ngọt ngào và nồng ấm của thời gian cuộc đời. Sự hồn nhiên và lãng mạn mộc mạc như thời hoa niên không còn nữa, được thay vào đó là vị ngọt của những thỏi chocolate, sự bồi đắp tình yêu thương của nghĩa vợ chồng trong gia đình riêng bé mọn.

Ở cái tuổi của mình, còn dài lắm với cuộc đời, ước mơ chi xa xôi, ước mơ chi những điều luôn có thật: hoa hồng và bánh mì đã luôn sát cánh đồng hành với mình đâu phải chỉ một ngày valentine.

LAN ĐẤT

Thực ra thì có người gọi nó là hoa loa kèn đỏ, người thì bảo giống huệ tây, mà chính xác thì nó là giống lan huệ (tứ diện xích lan), chứ không phải chỉ là lan, nhưng mình thì xuyên tạc thích gọi nó là lan đất hơn.

Mình thì là lạ, nhìn thấy bất cứ loài hoa nào trổ bông, vươn sắc là lòng lại run rẩy, tâm trạng lắm. Ở nhà thì lan được trồng nhiều hơn cả, mỗi lần đi đâu thì nỗi nhớ cho các khóm hoa nó nao nào, khiến mình nhớ đến cả những chi tiết của lá khô, lá úa, cả mỗi lần nó khai nhụy nở hoa.

Lan đất là tên gọi chung những giống lan trồng hoàn toàn trong đất, cành hoa được đâm từ rễ, từ gốc vươn lên rồi ra hoa, chứ không nhữ những loại khác mọc từ thân, từ ngọn, thường thì những loại lan kiêu sa được trồng bằng mùn cưa, xơ dừa treo lủng liểng trên giàn, lan đất thì ít loại có hương lắm chủ yếu là sắc nhiều hơn. Giống lan huệ thì còn có chút hương thoang thoảng.

Nhớ có đận đi Huế, nhìn khóm lan đất vươn sắc tím ấy cảm xúc rộn ràng, khó tả, trong những tán lá xác xơ, cành hoa vươn cao với những bông hoa nhỏ nhắn xinh xắn một màu màu tím Huế xa xôi.

Trước cổng nhà hai bên sẽ là hai chậu lan như thế, một năm cứ vài đận là nó lại vươn cái sắc tím ra như đong đưa, như trêu ngươi những cái nhìn yêu thương trong gió.

Tụi lan huệ thì bao giờ nhà mình cũng phải cho nó 2 lần nở hoa. Nhưng chỉ có dịp Tết năm mới là chúng mới đẹp tròn trịa. Cuối mỗi năm đến tháng 11 âm lịch là nhổ chúng lên, cắt lá đến tận củ, rễ cũng cắt trụi và phơi khô lăn lóc bên những khóm lan khác, rồi khoảng hơn tháng sau là trồng tỉa chúng lại trong những cái chậu nho nhỏ xinh xinh, khi rễ gặp đất, hút chút nước tưới, rễ bám vào đất nhanh lắm, rễ trắng và lắm nhựa lại giòn dễ gẫy, rồi bắt đầu từ từ chúng đùn lên cái lá, chúng đùn lên cái nụ, và khi vươn cao lên nụ đã chín là bung cánh, mỗi nụ thường hai hoa đối xứng nhau. Nếu chăm khéo một củ sẽ có hai nụ, nhưng cứ nụ này tàn thì nụ kia mới chập chững nhú lên.

Cái thú ở chỗ là mỗi ngày nhìn thấy chúng cựa mình vươn lên, một mầm sống của sự sống lớn lên từng ngày.

Tuy chúng đơn sơ, mỏng manh nhưng cái sắc đỏ đốm trắng điểm nhẹ phơn phớt làm cho căn phòng cũng sáng sủa. Chỉ cần vài ba củ thôi, để các góc sáng trong phòng khách cái không khí ấm cúng biết nhường nào khi có Tết.

Chưa kể loài ngọc điểm kiêu hãnh còn nức mùi hương, hay như bọn tai trâu bông trắng treo trên giàn, nhìn chúng kiêu sa lắm.

Đến bây giờ nhà mình cũng đang còn vài củ nở muộn, mà chúng mới nhú được nửa cái búp, chắc hơn tuần nữa thì hoa mới xòe.

SỐNG TRONG ĐỜI SỐNG CẦN CÓ MỘT TẤM LÒNG

Đọc những bài viết đến Bữa cơm có thịt của các bloggers, mình cảm động, rưng rức nỗi lòng. May mắn thay trong cuộc sống này, trong xã hội này cũng còn có những tấm lòng ấm ấp, những tấm lòng biết cảm thông và sẻ chia đến những cuộc đời kém may mắn hơn, những cảnh khổ của các em bé thơ ngây ở những vùng cao, vùng sâu, vùng xa của đất nước. Mình cảm động lắm, nghẹn lại. Xin cảm ơn rất nhiều.

Trong khi mình mải mê bon chen với cuộc sống để sống, suốt ngày cơm áo gạo tiền lo cho bản thân gia đình và cái vòng cuộc sống cứ quay vòng theo thời gian, theo quỹ đạo của cuộc đời. Thì các anh chị ấy, các em, các cháu ấy vẫn dành được thời gian để đến với người Rục, đến với Bát Xát, đến với Dềnh Thàng… Mình không có những hành động thiết thực thôi thì mình cũng cần phải có một tấm lòng để sẻ chia nhiều hơn, còn biết đau, còn biết rưng rức nỗi niềm trước cái đau của người khác thì ít ra trong mình vẫn còn một phần người tử tế.

Đâu đó, những chuyện đánh giết, cướp bóc, cưỡng chế không chỉ còn gói gọn trong bộ phận nhóm người “lưu manh, xỏ lá”, hay kiểu “bần cùng sinh đạo tặc” nữa, mà những người mang danh cán bộ, doanh nhân, công chức… có cuộc sống đủ “cơm no áo ấm”  đã kết bè kết phái một liên minh để thi nhau làm bậy, mất đi nhân cách để không còn biết làm người tử tế.

Cụ Hồ đã bôn ba khắp năm châu bốn bể chỉ với một niềm mơ ước khai sinh một đất nước Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”, văn minh không đơn thuần là tiếp thu những tinh hoa văn hóa của thế giới mà là nếp sống văn minh một cách có văn hóa, sống biết làm người tử tế, biết sống trong giới hạn của mình, đừng vượt quá giới hạn mà lấn sang giới hạn của người khác. Nhưng xem ra, xã hội ngày càng bấn loạn và suy đồi đạo đức bởi giá trị của đồng tiền. Đồng tiền bây giờ đã ngự trị chiếm hữu tâm hồn con người. Bạn làm được bạn hưởng đó là chân lý, bạn có quyền hưởng thụ và sử dụng những giá trị của mình làm ra. Không ai có quyền để bắt bạn làm điều này, làm điều khác trong giới hạn của bạn cả. Nhưng nếu bạn giàu có, bạn có phung phí đồng tiền của mình cũng đừng nên phô trương quá mức, bạn có biết chỉ cần bạn nói bâng quơ rằng hôm nay bạn ăn bát phở trị giá vài trăm nghìn… chỉ là chuyện vặt, thì đối với những cuộc sống bần hàn hơn lại là mưu sinh cả tháng cho cả một gia đình mấy miệng ăn hoặc hơn thế nữa.

Chưa bao giờ trong xã hội ta những chuyện xấu lại tràn lan một cách có hệ thống và trải dài khắp mọi miền. Chính vì sự quy hoạch và phát triển không đồng bộ, không thống nhất nên khoảng cách xã hội giữa các vùng miền đã mặc nhiên ngày càng giãn ra, đồng tiền lại ngự trị, chi phối tới tất cả khiến lòng người trở nên lạnh lùng và vô cảm. “Nước chảy chỗ trũng”, người giàu càng giàu thêm, người nghèo càng nghèo thêm.

Dẫu biết rằng ai được sinh ra cũng phải một lần tử, chẳng có ai là vĩnh cửu kiếp dương gian, thế mà vẫn nhiều người “đêm dài lắm mộng” mộng mị mờ cả tấm lòng trước vật chất phù phiếm, danh vọng hão huyền, mất đi lương tri sống cho ra sống một kiếp người.

Những ngày cuối năm, gió heo may đã se lạnh tự bao giờ, hơi ấm của tình người vẫn đong đầy với những bà con vùng xa xôi nghèo khó. Dù nước mắt có mằn mặn trên môi vì cảm động, vì thương yêu, vì phẫn nộ thì trái tim vẫn tươi vui hát vang “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng” để răn dạy mình biết yêu thương hơn nữa cuộc sống này.

THƯ MẸ VIẾT TỪ TIÊN LÃNG

Những ngày qua, sôi sục trong lòng dân trước thảm cảnh cưỡng chế đất của cán bộ chính quyền ở Tiên Lãng, Hải Phòng. Cưỡng chế thu hồi đất của những người mang lại vinh quang cho đất, từ người tài, người hùng “Lời nguyền của biển”, nay anh Đoàn Văn Vươn đang đứng trước thảm cảnh tù tội của cái án luật pháp, nhà cửa hoang sơ đau đớn quay trở về con số không của lúc khởi đầu. Người dân căm phẫn, báo chí căm phẫn, nhà nhà căm phẫn trước cơn lốc “chức và quyền” lãnh đạo huyện Tiên Lãng. Nếu vụ việc này không được giải quyết thấu đáo, sẽ gây mất niềm tin của nhân dân, đến lúc đấy “ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ biết nhường phần ai”… Bộ máy nhà nước cần trong sạch và trong sạch đến đâu vẫn đang đợi câu trả lời của các cấp có thẩm quyền cao hơn. Và đây là “Thư của Mẹ viết từ Tiên Lãng” của nhà văn Nguyễn Quang Vinh gửi đến tất cả độc giả bờ lốc…

Hai con yêu dấu của mẹ, hai thằng con trai giỏi giang và thương nhớ của mẹ, niềm khát vọng của mẹ.

Mẹ biết, những ngày này các con sống không yên ổn. Khi cái tâm mình cắn xé thì gương mặt mình bạc nhược, thần thái mình suy sụp, ý nghĩ mình mông lung, lời mình nói tiền hậu bất nhất, mẹ biết các con ạ, mẹ thương các con, mẹ xót anh em con. Mẹ chỉ biết thở dài.

Ngày sinh các con, nhà mình nghèo lắm. Đất làng đầu bờ cuối bãi, ngước ra biển thấy trùng trùng sóng, chân sóng là bãi đất hoang, sú vẹt mọc còn không nổi huống chi lúa gạo. Bàn chân mẹ và bố ngày rét mướt cũng như mùa hạ nóng, cứ dúi xuống bùn hoang, nhặt từng bữa ăn, nhặt từng niềm vui, nhặt từng khát vọng để về chăm bẵm nuôi anh em con lớn lên. Ngày sinh chúng mày, bố mẹ gọi tên thằng cả là Hiền, thằng thứ là Liêm, gọi tên con trong sự khát vọng vô bờ. Chiều chiều, khi cánh cò chao cánh tìm chỗ ngủ là khi bố mẹ tất tả bước về, thắt ruột vì đói, hoa mắt vì mệt, nhưng chỉ cần nhìn thấy hai anh em con lon ton dắt nhau chạy ra ngõ làng đón mẹ cha là mẹ quên hết mọi sự mệt nhọc. Ôi, hai đứa con trai thiên thần của mẹ kìa, quần áo không đủ lành, chân đi chân đất, thương lắm các con ạ. Hạnh phúc nhường nào khi đi xa về, được xướng lên, gọi lên, kêu lên tên của hai con: Hiền ơi, Liêm ơi.

Từng ngày, từng tháng các con lớn lên, lớn lên, học hành, công tác, bố mẹ dõi theo từng ngày, từng tháng, từng năm. Miếng ăn ở nhà bớt hết lại cho các con. Bố mẹ mặc áo sờn vai cho các con lành lặn. Đêm bố mẹ co chân ủ vào rơm cho các con nằm chăn ấm. Tất cả là ao ước, là khát vọng, các con thành người, các con trưởng thành, các con làm đúng như bố mẹ các con khát khao: Lấy cái ĐỨC làm chính, lấy cái ĐẠO làm chính, lấy cái TẬN TÂM, TẬN HIẾN, TẬN HIẾU làm chính, thế mẹ mới yêu thương và tự hào gọi tên hai con là Lê Văn Hiền, Lê Văn Liêm.

Các con lớn lên ở làng này, hiểu vô cùng giọt mồ hôi nước mắt của bà con làng mình đã rơi xuống đất, đã thấm vào đất, đất là hồn vía, là cuộc đời, là vóc dáng, là cội nguồn tình yêu, hạnh phúc, đắng cay. Đất làng là nơi để sống, để yêu thương, đùm bọc nhau, cả khi đang sống và cả khi nằm xuống. Anh em con sinh ra từ đất, lớn lên từ đất, khôn lớn nhờ đất, đất là tất cả cuộc đời của người nông dân chúng ta.

Bố mẹ đã khóc nhiều về các con bao năm qua, vui cũng khóc, buồn cũng khóc.

Nhưng bây giờ thì nước mắt của mẹ là nước mắt đau đớn. Đau đớn vì anh em con hình như quên mình là người được lớn lên từ đất, quên mình là người của đất làng. Câu hát mẹ ru năm nào chắc các con cũng đã quên. Mùi đất bây giờ các con chắc đã quên, chỉ còn lại vấn vương mùi của những bàn tay đếm tiền và đầu óc toan tính. Các con nhìn người làng bây giờ như không còn như xưa, những người ruột rà, những người làng lấm lem, chân chất, các con đang nhìn xuống họ chứ không còn ánh mắt nhìn lên ngưỡng mộ, kính trọng của ngày xưa. Họ đang là nhân dân của các con, đồng bào của các con, và mẹ đã từng nghe họ dạ các con chứ không như ngày thơ bé, các con khoanh tay trước người làng kính cẩn.

Các con đã nhìn đất làng bằng ánh mắt của bọn thảo khấu, như muốn vò, muốn đào, muốn bới mang về ních đầy nhà, không còn ánh mắt của một người đã từng lớn lên ở đó, trưởng thành ở đó, thấm đẫm mồ hôi ở đó. Các con đã đạp trên đất, chà xát trên đất, không còn đi trên đất bằng những bước chân nâng niu.

Các con đang trượt dài trên đất làng mình, không còn liêm, không còn hiền, không còn là sự chân chất như bố mẹ, như bà con làng mình.

Các con đã xa làng, quay lưng với làng.

Nhưng các con ơi, làng là MẸ, đừng ai quay lưng với mẹ, đừng ai bỏ rơi mẹ, đừng ai phản bội mẹ.

Nhưng các con đã phản bội.

Các con đã bỏ rơi.

Các con đã quay lưng.

Mẹ muốn thu về trong bàn tay mình khát vọng về hai cái tên mà cả cuộc đời mẹ ước ao cho các con: Hiền- Liêm.

Nhưng mẹ vẫn giang rộng tay ra với các con, làng vẫn giang rộng tay ra với các con, dễ lắm con ạ, dễ lắm, chỉ cần ngủ xong đêm nay, ngày mai, mẹ lại ao ước thế, sáng mai anh em con lại dắt tay nhau lon ton chạy trên đường làng, nói với làng một câu thôi: Các con đã sai. Nói với gia đình chú Đoàn Văn Vươn một câu thôi: Các con đã sai.

Đất làng mênh mông lắm. Bầu trời trên đầu các con cao rộng lắm. Biển trước mặt các con rộng dài lắm. Lòng bao dung của làng là vô tận. Hãy nghe mẹ. Hãy cho mẹ tự hào lần nữa. Hãy cho mẹ được gọi tên các con trong niềm vui cháy bỏng nếu các con nghe lời mẹ.

Hãy can đảm lên các con.

Mẹ đợi chúng mày.